In de amteurfotografenwereld wordt veel gepraat over welke instellingen bij welk soort fotografie ‘het beste’ zijn. Helaas is er niet één beste tip hiervoor te vinden. Ook in deze blog geef ik die zeker niet. De trend bij nieuwe camera’s is dat ze steeds meer kunnen: volautomatisch belichten, scherpstellen of de mogelijkheid om met focus-stacking meer scherpgestelde foto’s te combineren tot één foto die van de voorgrond tot oneindig scherp is. Maar de menuinstellingen van de nieuwe camera’s, waaronder mijn Nikon Z6III, zijn zo uitgebreid dat je aan de gebruiksaanwijzing van de fabrikant niets meer hebt en een uitgebreid boekwerk moet raadplegen, zoals de cameragids van David Busch. Je kunt instellingen voorprogrammeren en opslaan in een snel te kiezen gebruikersmenu. Mijn camera heeft er 3, bijvoorbeeld voor landschap, bewegende onderwerpen zoals wild, en een stacking instelling. Dat helpt al heel wat, maar als je vanuit deze instellingen snel de ISO wil wijzigen, auto ISO aan of uit, dan moet je weten waar je dit kunt vinden in de menu’s. Als je in het veld bezig bent, kan dit opzoeken teveel tijd kosten, waardoor je niet kunt reageren op snel veranderend licht.Mark Denney, een professioneel landschapsfotograaf en vlogger heeft een workflow bedacht die snel is en gebaseerd op wat je waarom wil instellen. Kies de handmatige instelling. Vervolgens laat je de sensorgevoeligheid gedeeltelijk door de camera bepalen. Je kiest in de menu’s Auto Iso en maximeert die op 800 of 3200. Over ruis hoef je je met de tegenwoordige bewerkingsmogelijkheden en de prima cameratechniek weinig zorgen meer te maken. Ook klopt je belichting altijd bij het gekozen diafragma en de gekozen sluitertijd. Niets meer onscherp vanwege focusseren of beweging. De overige instellingen: RAW, statief met 2 sec sluitervertraging, IBIS uit (als je uit de hand werkt: IBIS aan, AFS, single shot, matrix meting. Op die manier kun je zelf een beslissing nemen over scherptediepte en beweging, met je histogram controleer je de belichting. Mark zegt daardoor de meeste controle heeft en zich kan concentreren op compositie en licht. Op deze wijze werkend hoef je geen rekening te houden met hoe de camera de scene ziet en heb je zelf controle. Ik ben dit uitgebreid aan het proberen en het voordeel is dat ik me niet steeds in de menustructuur hoef te verdiepen maar net als in het (D)SLR tijdperk kunt werken met de knoppen op de camera en welke effecten je met diafragma en tijdinstelling wil bereiken. Belichtingsdriehoek met één automatische functie: de ISO en twee instelbare vrijheden. Ken je camera dus goed, leer die beter kennen door veel te oefenen en als het raak moet zijn vertrouw dan op de eenvoudigste aanpak.

Een herkenbare fotografische stijl. Fotografen willen zich graag profileren door een herkenbare stijl in hun fotografie. Die ontstaat vanzelf omdat door de vele herhaling van bewerkingen met schuiven, de keuze voor de bewerking, croppen of in de camera componeren, een soort eigenheid ontstaat. Vaak herhaalde bewerkingen kun je in de meeste fotobewerkingsprogramma's opslaan als voorinstelling of preset. Om deze daarna opnieuw te gebruiken als je denkt dat die van toepassing kunnen zijn. 

Voor wie fotografeer je? Veel vrije fotografen fotograferen alleen voor zichzelf. Dan kunnen ze doen wat ze willen. Maar toch knaagt het altijd een beetje als je vindt dat je een heel goede foto gemaakt hebt en die op de volgens jou beste manier bewerkt hebt, want: wie vindt er wat van? Over het algemeen vinden familie en vrienden je foto’s -al dan niet in een fotoboek of op print of poster of getoond op het scherm- mooi. Maar dat woord kan zoveel betekenen. Volgens Tom Meerman, die een boek schreef over fotobespreken* en een videocursus op Photofacts Academy maakte over dit onderwerp, houdt deze waardering zoveel in dat hij niets meer betekent. Zo voelt dat dan meestal ook als je het uit de mond van familie of vrienden hoort.

Aan macrofoto’s en close ups maken beleef ik veel plezier. Vooral aan het componeren van een beeld dat (deels) abstract is en dat bij de kijker verrassingen, raadsels of verwondering meebrengt. Dat is vaak wat creatief puzzelen met brandpunt, focus, diafragmeren, belichting, bokeh, achtergrond, voorgrond, licht. Zelf ontdek ik dan ook vaak nieuwe gezichtspunten en constructies uit de natuur, planten en beesten. Het kleine in het groot. De mogelijkheden zijn oneindig, en daarom valt er ook heel veel te ontdekken. Niet alleen met een macro lens maar ook met een groothoek lens bovenop je onderwerp kruipen, of een close-up met een telelens. Liefst uit de hand, een beetje rekenend op de trillingscompensatie van de camera en de lens.En als je een macro lens te duur vindt kan je hem gewoon een of meer dagen huren voor een paar tientjes per dag.Maak wel altijd meer foto’s, want moment en beweging en uitkadering maken in het kleine heel veel uit. Hierbij enkele voorbeelden waar het plezier van het maken aan te zien is. Meer macro op de pagina ‘macro’.

Zeker in landschapsfotografie hangt het resultaat sterk af van de voorbereiding. Je weet een mooie locatie en bij een goede weersvoorspelling (dat kan voor een bepaalde sfeer ook mist of regen zijn!) sta je heel vroeg op, en ga je op weg. Je camera, statief, fotorugzak, lenzen, filters, extra opgeladen accu, accu in de camera ook opgeladen, voldoende ruimte op het geheugenkaartje, bij koud: iets warms te drinken en iets te eten, vooraf al instellingen gemaakt. Het kan niet meer misgaan. Maar toch blijkt dat er net veel bewolking is, dat de zon niet op het voorspelde moment te zien is, dat de kleuren niet zo mooi en contrastrijk zijn als je verwacht had, dat je niet de compositie kunt maken die je in de gedachten had. Wat dan?

De techniek neemt veel lastige fotografentaken van je over: betrouwbare autofocus, compositie achteraf automatisch uitsnijden, dat zal zich steeds verder ontwikkelen. Fotografie is dus niet meer zo'n technische aangelegenheid. Dus kun je je helemaal concentreren op wat je waarom fotograferen wil: je motief, je genres (jouw favoriete soort fotografie) en hoe je daarbinnen je motief in beeld wil brengen.